A330 MRTT – poznaj jego sekrety

MMF Netherlands imageAirbus A330 MRTT (Multi Role Tanker Transport) to jedyny tankowiec-transportowiec nowej generacji, który jest obecnie eksploatowany, certyfikowany i sprawdzony w niedawnych operacjach koalicyjnych.

A330 MRTT w siłach powietrznych Australii, Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Wielkiej Brytanii zapewnia strategiczny transport wojskowy oraz możliwość tankowania w powietrzu. Bazuje na najnowszej rodzinie szerokokadłubowych samolotów komercyjnych Airbus A330. Ponad 1600 takich samolotów zostało sprzedanych ponad 100 klientom, a niemal 1300 lata na całym świecie, co gwarantuje łatwy dostęp do wsparcia technicznego i wiele lat komercyjnej eksploatacji.

W cywilnej wersji, z której wywodzi się A330 MRTT, zastosowano najnowocześniejsze techniki projektowe i produkcyjne, a także najbardziej zaawansowaną awionikę i sprawdzone systemy sterowania elektronicznego (fly-by-wire), które zapewniają pełną ochronę obwiedni lotu. A330-200, najnowocześniejszy samolot w swojej kategorii, ma maksymalny zasięg 8000 mil morskich (14 800 km) i maksymalną szybkość Mach 0,86.

MRTT jest obecnie preferowaną platformą tankowca-transportowca, oferującą największe możliwości przy najmniejszych nakładach inwestycyjnych i kosztach. Od dnia debiutu wygrał wszystkie największe przetargi poza Stanami Zjednoczonymi, w których brał udział.

Co istotne, skrzydło A330-200 jest na tyle duże, że może pomieścić całe paliwo potrzebne w roli tankowca bez instalowania dodatkowych zbiorników, co ograniczałoby zdolności samolotu do przewożenia pasażerów lub ładunku.

Na potrzeby misji tankowania w powietrzu, A330 MRTT jest oferowany z systemem Airbus Defence and Space Aerial Refuelling Boom System (ARBS), który umożliwia tankowanie samolotów z portem na przewód sztywny, takich jak F-16 Fighting Falcon, F-35 Lightning II albo nawet sam A330 MRTT (z zainstalowanym systemem UARRSI). ARBS produkcji Airbus Military to jedyny wysięgnik nowej generacji, który zapewnia najszybsze przetaczanie paliwa i znacznie skraca czas tankowania. Tankowanie można wykonywać na wysokości do 10 000 metrów przy szybkości lotu od 330 do 600 km/h.

Aby tankować samoloty wyposażone w sondę paliwową, takie jak Eurofighter, Tornado, Mirage i Sukhoi, A330 MRTT jest wyposażony w podwieszane pod skrzydłami zbiorniki Cobham 905E z przewodem giętkim. Wszystkimi systemami steruje się z konsoli operatora, która znajduje się w kokpicie i jest wyposażony w system monitorowania wideo, który umożliwia tankowanie w dzień i w nocy.

Aby A330 MRTT mógł latać dalej i dłużej pozostawać na stanowisku bojowym, można wyposażyć go w rozwiązanie Universal Aerial Refuelling Receptacle Slipway Installation (UARRSI), które umożliwia czerpanie paliwa z wysięgnika innego tankowca.

A330 MRTT może tankować dowolny samolot, a w jego zbiornikach mieści się nawet 111 ton paliwa. Podczas misji bojowej cztery myśliwce Eurofighter tankowane w powietrzu przez A330 MRTT mogą przelecieć 3600 mil morskich (5794 km) albo 2800 mil morskich (4500 km), jeśli A330 MRTT przewozi 20 ton ładunku,

A330 MRTT może również realizować misje „holownicze”, podczas których pozostaje przez mniej więcej cztery i pół godziny na stanowisku w odległości około 1000 mil morskich (1600 km) od bazy i może dostarczyć innym samolotom 50 ton paliwa. Może też przekazać 60 ton paliwa, pozostając przez pięć godzin na stanowisku w odległości 500 mil morskich (800 km) od bazy. Znacznie przewyższa to możliwości innych współczesnych tankowców.

Szeroki kadłub A330 MRTT sprawia, że samolot doskonale nadaje się do przewożenia szerokiej gamy wojskowych lub humanitarnych ładunków podczas strategicznych misji. Kabinę zaprojektowano tak, aby zagwarantować optymalny układ foteli w każdej klasie, co maksymalizuje zarówno zdolności przewozowe, jak i komfort lotu. Oferuje ona zróżnicowane układy, od 253 miejsc w konfiguracji z trzema klasami i 298 pasażerów w dwóch klasach do ponad 300 miejsc w układzie z jedną klasą. Kabina ma atrakcyjne, nowoczesne wzornictwo. Wszystko to umożliwia elastyczną konfigurację samolotu, od czysto wojskowego transportowca do daleko idących modyfikacji wymaganych do przewożenia VIP-ów.

A330 MRTT może również przewozić ładunki o masie do 45 on. Zoptymalizowany przekrój kadłuba umożliwia wygodne przewożenie ładunku pod podłogą w standardowych kontenerach i na paletach, od LD1 od LD3 i LD6, a także na standardowych wojskowych paletach NATO 436-L o rozmiarach 88×108 cali, które umieszcza się na pokładzie za pomocą sprawdzonego, półautomatycznego systemu ładowania. Część ładunku można również przewozić „luzem”, bez umieszczania go na paletach.

Ładunek można też przewozić w przedziale na pokładzie głównym, jeśli samolot został skonfigurowany jako transportowiec. W takim przypadku na pokładzie głównym znajdują się duże drzwi ładunkowe oraz urządzenia do załadunku. Dzięki temu w A330 MRTT mieści się nawet 26 wojskowych palet NATO 436-L o rozmiarach 88×108 cali. Co więcej, samolot jest również dostępny w konfiguracji „kombi” z przedziałem ładunkowym w przedniej części pokładu głównego i miejscami dla pasażerów w tylnej części.

A330 MRTT można również używać do ewakuacji medycznej (MEDEVAC), ponieważ jego kabinę da się łatwo przystosować do przewożenia nawet 130 pacjentów na noszach.

Samolot jest oferowany ze specjalnym pakietem awioniki wojskowej oraz systemem kontroli misji zintegrowanym z awioniką cywilną. Dostępny jest też kompleksowy pakiet, który zwiększa zdolności obronne samolotu, złożony z systemu defensywnego (Defensive Aid System), systemu zobojętniania zbiornika z paliwem oraz opancerzenia kokpitu.

Aerial Refuelling Boom System (ARBS)

Wielozadaniowy tankowiec-transportowiec Airbus A330 MRTT (Multi Role Tanker Transport) oferuje wybór systemów tankowania w powietrzu: zaawansowany system z przewodem sztywnym (Airbus Defence and Space Aerial Refuelling Boom System, ARBS), para podwieszanych pod skrzydłami zbiorników w przewodem giętkim, system Fuselage Refuelling Unit (FRU) oraz rozwiązanie Universal Aerial Refuelling Receptacle Slipway Installation (UARRSI). A330 MRTT można wyposażyć w kombinację tych opcji, co pozwala tankować podczas jednej misji zarówno samoloty z sondą na przewód giętki, jak i z portem na przewód sztywny.

System ARBS jest certyfikowany i sprawdzony w warunkach bojowych. Jest w pełni zgodny z wszystkimi myśliwcami wyposażonymi w port na przewód sztywny, takimi jak F-35, F-16 i F-15, oraz z dużymi samolotami, takimi jak E-3 AWACS i sam A330 MRTT.

ARBS to najbardziej zaawansowany system tankowania, jaki jest dziś dostępny na rynku. Znajduje się pod tylną częścią kadłuba tankowca i jest zdalnie sterowany z poziomu konsoli w kokpicie, gdzie operator (Remote Aerial Refuelling Operator, RARO) korzysta z zaawansowanego technologicznie, wspomaganego cyfrowo systemu monitorowania wideo 2D/3D wysokiej rozdzielczości. Dzięki stereowizji i systemowi oświetlenia z laserami podczerwonymi można przetaczać paliwo w trudnych warunkach pogodowych, w dzień lub w nocy. Zwiększa to bezpieczeństwo i ułatwia pracę operatorowi wysięgnika, a jednocześnie umożliwia zebranie całej załogi tankowca w jednym miejscu.

Tankowanie można wykonywać na wysokości do 10 000 metrów przy szybkości lotu od 330 do 600 km/h. W pełni rozsunięty wysięgnik ARBS ma długość 18,2 metra, co zapewnia geometryczną obwiednię ponad dwukrotnie większą niż w przypadku tankowca KC-135. Wysięgnik nowej generacji zastosowany w ARBS umożliwia też najszybsze przetaczanie paliwa (do 4600 litrów na minutę) pod ciśnieniem 50 psi (3500 hPa).

ARBS jest wyposażony w elektryczny, w pełni zautomatyzowany system kontroli lotu. Zapewnia automatyczny system ograniczania obciążenia, obwiednię automatycznego odłączania dla każdego obsługiwanego samolotu oraz podwójne redundantną architekturę (kontynuowanie pracy w razie awarii, bezpieczeństwo w razie awarii). Możliwa jest zabezpieczona komunikacja przez wysięgnik. System wymaga konserwacji tylko w przypadku uszkodzenia.

Spośród siedmiu dotychczasowych nabywców A330 MRTT, Australia, Francja, Korea, Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie wyposażyły swoje samoloty w ARBS. Brytyjskie Królewskie Siły Powietrzne (RAF) wybrały instalowany pod kadłubem samolotu system Fuselage Refuelling Unit (FRU) z przewodem giętkim.